Category Archives: Vama

દુનિયા કો બદલને કા તસલીમ તેરા દાવા; હમ ફિર ભી યે કેહતે હૈં દુનિયા વો હી દુનિયા હૈ

આપણે બધા જ્યારે પણ, કોઈના માટે કંઈ પણ કરીએ ત્યારે બદલામાં કશીક અપેક્ષા હોય છે.અપેક્ષા વગર, માત્ર આપણા આનંદ ખાતર-અથવા, માનવતા ખાતર કે સંસ્કારો ખાતર છેલ્લીવાર શું કર્યું હતુંએવું યાદ કરવાનો પ્રયત્ન કરીએ તો કદાચ, આપણને સમજાય કે આપણે જેને જેને મદદ કરી એ સૌ ક્યાંકનેક્યાંક આપણને ‘કામ લાગશે’ એવી અપેક્ષા સાથે જ કરી છે. […]

ડુઈંગ અને બીઈંગઃ કરવા અને હોવા વચ્ચેનો તફાવત

એક માણસ રસ્તા પરથી પસાર થતો હતો. એણે જોયું કે, એક નબળો, પાતળો માણસજમીન પર પડ્યો પડ્યો બૂમો પાડે છે, ‘મને બચાવો’ જ્યારે એક મજબૂત તાકતવર માણસ એનેજમીન પર પાડીને એના પર ચડી બેઠો છે. પેલા રાહદારીએ મજબૂત માણસના માથામાં લાકડી મારીએને પછાડી દીધો. જમીન પર પડેલો નબળો માણસ ઊભો થઈને ભાગી ગયો ત્યારે માથું […]

પન્નાલાલ ઘોષઃ વાંસળીના સંગીતમાં કૃષ્ણને પામવાનો પ્રયાસ

વાંસળીના વિચારમાત્રથી આપણને કૃષ્ણનો વિચાર આવે. સૂકાયેલા વાંસમાં થોડા છેદ કરીનેએમાંથી હવાને પસાર કરીને જે સૂર આંગળીઓના નર્તનથી સર્જી શકાય એ વાદ્ય-એ સંગીત એટલેવાંસળીમાંથી પ્રગટ થતી ચેતનાના સૂર! આમ જોવા જઈએ તો વાંસળી સાવ સાદું વાદ્ય છે.એમાં તાર કે ચામડાની જરૂર નથી પડતી. શ્વાસને કંટ્રોલ કરવાની અને ફૂંકવાની સહજરમતમાંથી સાત સૂરોનું સામ્રાજ્ય ઊભું કરી શકાય […]

પંચકોષ અને છઠ્ઠા મનમાં રહેલા બ્રહ્મનું નિરૂપણ

આપણી સંસ્કૃતિની ધરોહર એટલે આપણા ચાર વેદ. એ વેદોની સમજણ આપતાગ્રંથો એટલે ઉપનિષદ. વૈદિક જ્ઞાન શ્રુતિ અને સ્મૃતિમાં સચવાયું છે. લગભગ તમામઉપનિષદો પ્રશ્નોત્તરી સ્વરૂપે છે. શિષ્ય કે પુત્ર, જ્ઞાનપિપાસુ કે જિજ્ઞાસુ પોતાના ગુરૂને પ્રશ્નોપૂછે છે અને એ પ્રશ્નોના ઉત્તર સ્વરૂપે જે સમજણ આપવામાં આવે છે એ બધું જ ઉપનિષદસ્વરૂપે સંગ્રહાયું છે. કુલ 108 ઉપનિષદ છે […]

નર અને નારાયણઃ અસ્તિત્વ અને અધ્યાત્મ

ગુજરાતમાં ગોધરા અનેક વાતો માટે પ્રસિધ્ધ છે. જેમાં સારી અને ખરાબ બંને સ્મૃતિ સંકળાયેલી છે.ગોધરા સાથે જોડાયેલી એક ખૂબ મહત્વની અને વંદનીય બાબત એ છે કે, ગોધરામાં મરાઠી દંપત્તિ વિઠ્ઠલપંતવાલામે અને કાશીબહેનને ત્યાં એક પાંડુરંગ નામના સંતાનનો જન્મ 21 નવેમ્બર, 1898ના રોજ થયો હતો. આસંતાન પછીથી ‘રંગ અવધૂત’ના નામે ઓળખાયા. એમના અનુયાયીઓ એમની પૂજા ભગવાન […]

ટેક્સ અને ફેક્ટ્સઃ દેશમાં અને વિદેશમાં

ફાઈનાન્સિયલ વર્ષ આજે પૂરું થાય છે. 2023-24ના લેખાં-જોખાં, હિસાબો, ઉઘરાણી, ચૂકવણીઓ,લેવડ-દેવડ અને ટેક્સ ભરવાનો સમય આજે પૂરો થાય છે. કેટલા બધા લોકોએ એડવાન્સ ટેક્સ ચૂકવ્યો હશે, કેટલાબધા લોકો ઓક્ટોબરમાં કેટલો ટેક્સ ભરવો પડશે એની ગણતરીમાં અત્યારથી ગૂંચવાતા હશે! ટેક્સ ચૂકવવાની વાત આવે ત્યારે ભારતના નાગરિકો જરાક નાના મનના થઈ જાય છે. ભારત સરકારનાજેટલા ટેક્સ નાગરિક […]

જય વિઠલાણીઃ રંગભૂમિ માટે જન્મેલો ને રંગભૂમિને લીધે જીવેલો માણસ

બે દિવસ પછી વર્લ્ડ થિયેટર ડે છે… આખી દુનિયા રંગભૂમિ દિવસ ઉજવશે ત્યારે રંગભૂમિ માટે જન્મેલોઅને જીવી ગયેલો એક માણસ, જે હજી હમણા જ આપણી વચ્ચેથી વિદાય થયો છે. એની વાત કરવાનું મનથાય. 42 વર્ષની નાનકડી ઉંમરે એણે જામનગર જેવા નાનકડા શહેરમાં રહીને રંગભૂમિને પોતાની રીતે પૂરેપૂરીજાણી-માણી અને પામી લીધી. છેલ્લે જ્યારે તબિયત ખરાબ હતી […]

કુછ તો નિશાની છોડ જા, અપની કહાની છોડ જા…

લગભગ દોઢ સદી પહેલાં ફ્રાન્સમાં બળવો થયો. સિવિલ વૉર્નમાં એક છોકરો ફસાઈ ગયો હતો. એકતરફથી સૈનિકો ગોળીઓ છોડતા હતા બીજી તરફ, લોકો આગળ વધી રહ્યા હતા. એક નાનકડી છોકરી પોતાનાહાથમાં મશાલ લઈને વિદ્રોહી નાગરિકોમાં હિંમત અને પ્રેરણાનો સંચાર કરી રહી હતી. એક સૈનિકે આ જોઈનેછોકરીને એક જ બુલેટમાં ખતમ કરી નાખી. છોકરી તો મરી ગઈ, […]

સ્ત્રી મુક્તિઃ કેટલું સત્ય, કેટલું માર્કેટિંગ…

ભારત એક એવો દેશ છે જ્યાં એક સાથે અનેક માન્યતાઓ, ધર્મ, જ્ઞાતિ-જાતિ અને ભાષાઓતો વસે જ છે, પરંતુ અહીં એક સાથે અનેક કાલખંડ-અનેક સમય પણ વસે છે. મુંબઈ, બેંગ્લોર,ચેન્નાઈ જેવા શહેરોમાં ભારત પશ્ચિમની બરાબરી કરે છે. કમાતી સ્ત્રીઓ, આધુનિક વેશભૂષા, લિવઈન રિલેશનશિપ અને પબ, કલ્ચર સહિત અહીં એ બધું છે જે આપણને ભારતની બહાર જોવા […]

કન્યા શિક્ષણનો પાયોઃ કેટલાંક અવિસ્મરણિય નામો

આજે 2024ના સમયમાં ‘બેટી બચાઓ બેટી પઢાઓ’નું સૂત્ર એસ.ટી બસથી શરૂ કરીને રીક્ષાઓઅને ક્યારેક તો ટુવ્હીલરની પાછળ પણ જોવા મળે છે. દસમા કે બારમા ધોરણના બોર્ડની પરીક્ષાનારીઝલ્ટમાં પહેલા દસમાં છ કે સાત દીકરીઓ જોવા મળે છે. આર્મી, નેવી અને એરફોર્સ સહિતડૉક્ટર, એન્જિનિયર, શિક્ષણ, કોર્પોરેટ અને બીજી અનેક જ્વલંત કારકિર્દીમાં આજે દીકરીઓ આગળછે અને આગળ વધી […]